อัปเดตล่าสุด: 18 พฤศจิกายน 2569
ICC (A) (B) (C) คือเงื่อนไขมาตรฐาน 3 ระดับของประกันภัยสินค้าขนส่งระหว่างประเทศ (Institute Cargo Clauses) ที่กำหนดว่ากรมธรรม์คุ้มครองภัยอะไร บทความนี้เทียบความคุ้มครอง ข้อยกเว้น วิธีเลือกระดับ การตั้งทุนประกัน และสิ่งที่ต้องทำเมื่อสินค้าเสียหาย
สรุปสั้นๆ ICC (A) (B) (C) ต่างกันอย่างไร
- ICC (A): คุ้มครองความเสี่ยงทุกชนิด (All Risks) ยกเว้นเรื่องที่ระบุในข้อยกเว้น กว้างที่สุด
- ICC (B): คุ้มครองเฉพาะภัยที่ระบุชื่อ คือภัยของ (C) บวกภัยธรรมชาติบางอย่างและน้ำทะเลหรือน้ำจืดเข้าเรือหรือตู้
- ICC (C): คุ้มครองขั้นต่ำ เฉพาะภัยร้ายแรง เช่น ไฟไหม้ เรือจมหรือเกยตื้น การชน และการทิ้งสินค้าลงทะเล
- ทุกระดับไม่รวมสงครามและการนัดหยุดงาน: ต้องซื้อเพิ่ม และไม่คุ้มครองหีบห่อไม่ดี ความเสื่อมตามธรรมชาติของสินค้า หรือความล่าช้า
- Incoterms 2020: CIF ให้ผู้ขายทำประกันอย่างน้อยระดับ (C) ส่วน CIP อย่างน้อยระดับ (A) ทุนประกันขั้นต่ำ 110% ของราคาตามสัญญา
ICC คืออะไร?
Institute Cargo Clauses เป็นชุดเงื่อนไขที่สมาคมตลาดลอยด์ (LMA) และสมาคมผู้รับประกันภัยระหว่างประเทศแห่งลอนดอน (IUA) จัดทำ บริษัทประกันภัยจำนวนมากรวมถึงในไทยนำมาแนบในกรมธรรม์ประกันภัยสินค้า ถ้อยคำที่ใช้แพร่หลายคือฉบับ 1/1/09
ICC (A), ICC A หรือ ICC(C) คือเงื่อนไขชุดเดียวกัน และไม่เกี่ยวกับหอการค้านานาชาติ (ICC) ผู้ออก Incoterms ที่ใช้คำย่อเหมือนกัน
ICC (A) (B) (C) คุ้มครองอะไรบ้าง?
(A) เขียนแบบ “คุ้มครองทุกอย่าง ยกเว้นที่ระบุ” ส่วน (B) และ (C) เขียนแบบ “คุ้มครองเฉพาะภัยที่ระบุ” ภัยที่ไม่อยู่ในรายการจึงไม่คุ้มครอง ตารางนี้สรุปจากถ้อยคำฉบับ 1/1/09
| ภัยหรือความเสียหาย | (A) | (B) | (C) |
|---|---|---|---|
| ไฟไหม้หรือระเบิด | คุ้มครอง | คุ้มครอง | คุ้มครอง |
| เรือเกยตื้น จม หรือล่ม | คุ้มครอง | คุ้มครอง | คุ้มครอง |
| รถคว่ำหรือรถไฟตกราง | คุ้มครอง | คุ้มครอง | คุ้มครอง |
| เรือหรือยานพาหนะชนวัตถุภายนอก (ไม่รวมน้ำ) | คุ้มครอง | คุ้มครอง | คุ้มครอง |
| ขนสินค้าลงที่ท่าเรือหลบภัย | คุ้มครอง | คุ้มครอง | คุ้มครอง |
| สละสินค้าในเหตุเฉลี่ยความเสียหายทั่วไป และทิ้งสินค้าลงทะเล | คุ้มครอง | คุ้มครอง | คุ้มครอง |
| แผ่นดินไหว ภูเขาไฟระเบิด ฟ้าผ่า | คุ้มครอง | คุ้มครอง | ไม่คุ้มครอง |
| คลื่นซัดสินค้าตกเรือ | คุ้มครอง | คุ้มครอง | ไม่คุ้มครอง |
| น้ำทะเล ทะเลสาบ หรือแม่น้ำ เข้าเรือ ตู้ หรือที่เก็บ | คุ้มครอง | คุ้มครอง | ไม่คุ้มครอง |
| หีบห่อตกน้ำหรือหล่นสูญหายทั้งหีบขณะขนขึ้นลงเรือ | คุ้มครอง | คุ้มครอง | ไม่คุ้มครอง |
| ขโมย สูญหาย แตกหัก เปียกฝน จากอุบัติเหตุ | คุ้มครอง | ไม่คุ้มครอง | ไม่คุ้มครอง |
| ผู้อื่นจงใจทำลายสินค้า และโจรสลัด | คุ้มครอง | ไม่คุ้มครอง | ไม่คุ้มครอง |
| สงคราม นัดหยุดงาน จลาจล ก่อการร้าย | ซื้อเพิ่ม | ซื้อเพิ่ม | ซื้อเพิ่ม |
ทุกระดับคุ้มครองค่ากู้ภัยและส่วนที่ต้องร่วมจ่ายในเหตุเฉลี่ยความเสียหายทั่วไป (General Average) คือเมื่อเรือสละทรัพย์สินเพื่อความปลอดภัยของทั้งลำ เจ้าของสินค้าทุกรายต้องร่วมจ่ายตามสัดส่วนมูลค่า แม้สินค้าตนไม่เสียหาย
ทำ ICC (A) แล้ว อะไรยังไม่คุ้มครอง?
All Risks ไม่ได้แปลว่าคุ้มครองทุกกรณี ข้อยกเว้นที่ใช้กับทั้ง 3 ระดับ ได้แก่
- การกระทำโดยจงใจของผู้เอาประกัน
- การรั่วซึม น้ำหนักหรือปริมาตรลดลง และการสึกหรอตามปกติ
- หีบห่อไม่เพียงพอหรือไม่เหมาะสม: เมื่อผู้เอาประกันหรือพนักงานเป็นผู้บรรจุ หรือบรรจุก่อนความคุ้มครองเริ่ม รวมถึงการจัดเรียงในตู้
- ความเสื่อมตามธรรมชาติของสินค้า (Inherent Vice): เช่น ผลไม้สุกงอมเอง
- ความล่าช้า: แม้ล่าช้าเพราะภัยที่คุ้มครอง
- ผู้ประกอบการเรือล้มละลาย: ถ้าผู้เอาประกันรู้หรือควรรู้ตอนบรรทุก
- เรือ ตู้ หรือยานพาหนะไม่เหมาะกับสินค้า: ในกรณีที่ผู้เอาประกันรู้อยู่แล้วตอนบรรทุก
- อาวุธนิวเคลียร์ สงคราม และการนัดหยุดงาน
สินค้าเปราะบางจึงควรบรรจุให้ทนการขนส่งตามปกติ ดูบริการแพ็คกิ้งและตีลังไม้
ภัยสงครามและการนัดหยุดงานซื้อเพิ่มอย่างไร?
- Institute War Clauses (Cargo): คุ้มครองสงคราม การปฏิวัติ การยึดหรือกักที่เกิดจากภัยเหล่านั้น และอาวุธสงครามที่ตกค้าง เช่น ทุ่นระเบิด ทางทะเลคุ้มครองเฉพาะช่วงที่สินค้าอยู่บนเรือเดินทะเล สิ้นสุดเมื่อขนลงที่ท่าปลายทาง หรือครบ 15 วันนับจากวันที่เรือถึงท่า แล้วแต่อย่างใดถึงก่อน
- Institute Strikes Clauses (Cargo): คุ้มครองความเสียหายจากผู้นัดหยุดงาน ผู้ก่อจลาจล การก่อการร้าย และผู้กระทำด้วยแรงจูงใจทางการเมือง อุดมการณ์ หรือศาสนา ตลอดช่วงขนส่งเหมือนกรมธรรม์หลัก แต่ไม่คุ้มครองผลจากการขาดแรงงาน
สินค้าแบบไหนควรเลือกระดับไหน?
ไม่มีกฎตายตัว ให้ดูว่าความเสียหายที่น่าจะเกิดกับสินค้าอยู่ในรายการคุ้มครองหรือไม่
| สินค้าและการขนส่ง | มักพิจารณา | เหตุผล |
|---|---|---|
| สินค้าสำเร็จรูป อิเล็กทรอนิกส์ เครื่องจักร มูลค่าสูง หรือเปราะบาง | (A) | ความเสี่ยงหลักคือแตกหัก ขโมย สูญหาย ซึ่ง (B) และ (C) ไม่คุ้มครอง |
| สินค้าไม่เต็มตู้ (LCL) หรือขนถ่ายหลายช่วง | (A) | ถูกขนย้ายหลายครั้ง โอกาสเสียหายสูงกว่า |
| สินค้าที่กลัวน้ำทะเล แต่ไม่ค่อยแตกหรือถูกขโมย | (B) | คุ้มครองน้ำทะเลเข้าและหีบห่อตกน้ำ เบี้ยมักต่ำกว่า (A) |
| สินค้าเทกองหรือวัตถุดิบมูลค่าต่อหน่วยต่ำ | (C) หรือ (B) | ต้องการป้องกันเฉพาะภัยร้ายแรงและการร่วมจ่ายเฉลี่ยความเสียหายทั่วไป |
อ่านค่าเสียหายส่วนแรก (Deductible) ในกรมธรรม์ทุกครั้ง และแจ้งสินค้าอันตรายให้บริษัทประกันภัยทราบล่วงหน้า
ส่งทางอากาศใช้เงื่อนไขอะไร?
ใช้ Institute Cargo Clauses (Air) ซึ่งคุ้มครองความเสี่ยงทุกชนิดคล้าย (A) และมีข้อยกเว้นทำนองเดียวกัน (ไม่ใช้กับของส่งทางไปรษณีย์) ความคุ้มครองสิ้นสุดเมื่อถึงคลังปลายทาง หรือครบ 30 วันหลังขนลงจากเครื่องบิน แล้วแต่อย่างใดถึงก่อน ส่วนทางเรือคือ 60 วัน
ภัยสงครามและการนัดหยุดงานใช้ Institute War Clauses (Air Cargo) และ Institute Strikes Clauses (Air Cargo) ดูบริการขนส่งสินค้าทางอากาศ
ทุนประกันภัยตั้งเท่าไร?
ทุนประกันภัย (Sum Insured) มักตั้งที่ราคา CIF บวก 10% คือราคาสินค้า ค่าขนส่ง และค่าเบี้ยประกัน แล้วเพิ่มอีก 10% เผื่อค่าใช้จ่ายและกำไรที่คาดไว้ ตัวอย่างสมมติ ราคา CIF 20,000 ดอลลาร์สหรัฐ ทุนประกันคือ 22,000 ดอลลาร์สหรัฐ
- ไม่ใช่ข้อบังคับเสมอไป: ขึ้นกับสัญญาซื้อขาย เงื่อนไขเลตเตอร์ออฟเครดิต (L/C) และบริษัทประกันภัย
- ราคาสินค้าขึ้นระหว่างทาง: ทำประกันส่วนเพิ่มของมูลค่า (Increased Value) ได้
เมื่อแจ้งขอประกันกับ KTC ทีมงานจะสอบถามมูลค่าสินค้าก่อน เพื่อส่งให้บริษัทประกันภัยพิจารณาทุนประกันและเบี้ย
CIF กับ CIP บังคับประกันระดับไหน?
ใน Incoterms 2020 มีเพียง CIF และ CIP ที่ผู้ขายต้องทำประกันให้ผู้ซื้อ
| หัวข้อ | CIF | CIP |
|---|---|---|
| รูปแบบขนส่ง | ทางเรือและทางน้ำภายในประเทศ | ทุกรูปแบบ รวมทางอากาศ |
| ระดับขั้นต่ำ | ICC (C) หรือเทียบเท่า | ICC (A) หรือเทียบเท่า |
| ทุนประกันขั้นต่ำ | 110% ของราคาตามสัญญา | 110% ของราคาตามสัญญา |
| สงครามและนัดหยุดงาน | ผู้ขายจัดให้เมื่อผู้ซื้อขอ ผู้ซื้อออกค่าใช้จ่าย | ผู้ขายจัดให้เมื่อผู้ซื้อขอ ผู้ซื้อออกค่าใช้จ่าย |
คู่สัญญาตกลงระดับอื่นได้ถ้าเขียนในสัญญาให้ชัด (ที่มา: หอการค้านานาชาติ, ICC Academy)
ซื้อแบบ CIF แล้วสินค้าแตกง่ายหรือมูลค่าสูง ควรขอให้ผู้ขายยกระดับเป็น (A) หรือทำเพิ่มเอง ส่วน EXW, FCA และ FOB ผู้ซื้อจัดการประกันเอง
ความคุ้มครองเริ่มและสิ้นสุดเมื่อไร?
ตามข้อการขนส่ง (Transit Clause) ความคุ้มครองเริ่มเมื่อสินค้าเริ่มถูกเคลื่อนย้ายในคลังที่ระบุในกรมธรรม์เพื่อขนขึ้นยานพาหนะ และสิ้นสุดเมื่อเกิดเหตุใดเหตุหนึ่งก่อน
- ขนลงเสร็จที่คลังปลายทางที่ระบุในกรมธรรม์
- ขนลงที่คลังอื่นที่เลือกใช้เก็บนอกการขนส่งปกติหรือใช้กระจายสินค้า หรือใช้รถหรือตู้เป็นที่เก็บ
- ครบ 60 วันหลังขนลงจากเรือเดินทะเลที่ท่าปลายทาง
ต้องการคุ้มครองตั้งแต่โรงงาน ให้ระบุโรงงานเป็นต้นทาง ถ้าเปลี่ยนปลายทางระหว่างทางต้องแจ้งบริษัทประกันภัยทันที
สินค้าเสียหายต้องทำอย่างไร?
- ตรวจก่อนเซ็นรับ: ถ้าหีบห่อเสียหาย ซีลไม่ตรง หรือจำนวนขาด ให้บันทึกในใบรับสินค้า อย่าเซ็นรับแบบสภาพเรียบร้อย
- ถ่ายรูปและเก็บของไว้: ถ่ายสินค้า หีบห่อ ตู้ และซีล เก็บของเสียหายไว้ให้ผู้สำรวจดู อย่าเพิ่งทิ้งหรือซ่อม
- แจ้งบริษัทประกันภัยทันที: และนัดผู้สำรวจความเสียหาย (Surveyor) ตามที่ระบุในกรมธรรม์หรือใบรับรอง
- แจ้งผู้ขนส่งเป็นหนังสือว่าให้รับผิด: เงื่อนไข ICC กำหนดให้ผู้เอาประกันรักษาสิทธิเรียกร้องต่อผู้ขนส่ง
- ลดความเสียหาย: เช่น แยกของดีออก ค่าใช้จ่ายที่สมเหตุสมผลเบิกได้
ระยะเวลาที่ต้องรู้
- ทางเรือ: พระราชบัญญัติการรับขนของทางทะเล พ.ศ. 2534 ให้แจ้งผู้ขนส่งเป็นหนังสือก่อนรับของหรือภายใน 1 วันทำการหลังรับ ถ้ามองไม่เห็นจากภายนอก ภายใน 15 วัน ถ้าไม่แจ้ง กฎหมายสันนิษฐานว่าได้รับของตามใบตราส่ง และต้องฟ้องผู้ขนส่งภายใน 1 ปีนับแต่วันส่งมอบ
- ทางอากาศ: พระราชบัญญัติการรับขนทางอากาศระหว่างประเทศ พ.ศ. 2558 ให้ทักท้วงเป็นหนังสือภายใน 14 วันนับแต่รับของ กรณีล่าช้า 21 วัน ถ้าไม่ทักท้วงจะฟ้องผู้ขนส่งไม่ได้ เว้นแต่มีการฉ้อฉล
- กรมธรรม์: ทำตามกำหนดแจ้งเหตุที่ระบุในกรมธรรม์ของคุณ
เอกสารที่มักใช้เคลม
- กรมธรรม์หรือใบรับรองการประกันภัย (Insurance Certificate)
- บัญชีราคาสินค้า (Invoice) และใบรายการบรรจุ (Packing List)
- ใบตราส่ง (Bill of Lading) หรือ Air Waybill ทั้งฉบับหลักและฉบับย่อย ถ้ามี
- ใบรับสินค้าที่บันทึกความเสียหาย ใบรับ-ส่งตู้ (EIR) และหลักฐานหมายเลขซีล
- รายงานผู้สำรวจ รูปถ่าย หนังสือแจ้งผู้ขนส่ง และยอดที่เรียกร้อง
คำถามที่พบบ่อย
ICC (C) คืออะไร?
ระดับต่ำสุดของ Institute Cargo Clauses คุ้มครองเฉพาะภัยที่ระบุ เช่น ไฟไหม้ เรือจม เกยตื้น การชน และการทิ้งสินค้าลงทะเล ไม่คุ้มครองขโมย แตกหัก หรือน้ำเข้า
ผู้ขนส่งรับผิดอยู่แล้ว ยังต้องทำประกันไหม?
ควรทำ ความรับผิดของผู้ขนส่งมีเพดานและข้อยกเว้นตามกฎหมายและใบตราส่ง จึงอาจได้เงินน้อยกว่ามูลค่าสินค้ามาก
ทำประกันหลังเรือออกแล้วได้ไหม?
ไม่ควรรอ บริษัทประกันภัยอาจไม่รับ ควรยืนยันความคุ้มครองก่อนสินค้าเริ่มเดินทาง
บริษัทประกันภัยในไทยต้องมีใบอนุญาตไหม?
ต้องมี บริษัทประกันวินาศภัยอยู่ภายใต้การกำกับของสำนักงาน คปภ.
ต้องการทำประกันภัยสินค้าก่อนส่งออกหรือนำเข้า?
ทีม KTC Global Logistics ประสานประกันภัยสินค้าขนส่ง ควบคู่กับการขนส่งทางเรือ ทางอากาศ และพิธีการศุลกากร ส่งชนิดสินค้า มูลค่า ต้นทาง และปลายทางมาปรึกษาได้ โทร 02-286-1967 หรือ LINE: @ktclogistics (จันทร์–ศุกร์ 09:00–17:00)