ข้อควรรู้เกี่ยวกับการนำเข้าส่งออกสินค้าอันตราย และขั้นตอนการปฏิบัติตามกฎหมาย

ข้อควรรู้เกี่ยวกับการนำเข้าส่งออกสินค้าอันตราย และขั้นตอนการปฏิบัติตามกฎหมาย

ภาพรวมการนำเข้าส่งออกสินค้าอันตราย (Dangerous Goods: DG) เป็นกระบวนการทางโลจิสติกส์ที่ต้องอาศัยความระมัดระวังเป็นพิเศษ เนื่องจากสินค้ากลุ่มนี้มีคุณสมบัติทางเคมีหรือกายภาพที่อาจก่อให้เกิดอันตรายต่อชีวิต ทรัพย์สิน และสิ่งแวดล้อม หากบริหารจัดการอย่างไม่ถูกต้อง การขนส่งและพิธีการศุลกากรสำหรับสินค้าอันตรายจึงอยู่ภายใต้การกำกับดูแลของกฎหมายและข้อบังคับระดับนานาชาติอย่างเข้มงวด

ประเภทของสินค้าอันตรายตามมาตรฐาน UN Class

การจำแนกประเภทสินค้าอันตรายในระดับสากล จะอ้างอิงตามจำพวกสินค้าอันตรายขององค์การสหประชาชาติ (UN Classification) ซึ่งแบ่งออกเป็น 9 ประเภทหลัก เพื่อให้การจัดเก็บ การบรรจุ และการขนส่งเป็นไปอย่างปลอดภัย ดังนี้

• Class 1 วัตถุระเบิด (Explosives): สารหรือสิ่งของที่มีอันตรายจากการระเบิด
• Class 2 ก๊าซ (Gases): ก๊าซไวไฟ ก๊าซไม่ไวไฟและไม่เป็นพิษ และก๊าซพิษ
• Class 3 ของเหลวติดไฟ (Flammable Liquids): ของเหลวที่มีจุดวาบไฟต่ำ เช่น น้ำมันเชื้อเพลิง หรือตัวทำละลาย
• Class 4 ของแข็งติดไฟ (Flammable Solids): ของแข็งที่ติดไฟได้เอง หรือเมื่อสัมผัสน้ำแล้วให้ก๊าซไวไฟ
• Class 5 สารออกซิไดซ์และออร์แกนิกเปอร์ออกไซด์ (Oxidizing Substances & Organic Peroxides): สารที่เร่งการเผาไหม้
• Class 6 สารพิษและสารติดเชื้อ (Toxic & Infectious Substances): สารที่เป็นอันตรายต่อสุขภาพเมื่อสูดดม สัมผัส หรือกลืนกิน
• Class 7 วัตถุกัมมันตรังสี (Radioactive Material): วัสดุที่ปล่อยรังสีเกินระดับที่กำหนด
• Class 8 สารกัดกร่อน (Corrosive Substances): สารที่ทำลายเนื้อเยื่อหรือกัดกร่อนโลหะ
• Class 9 วัตถุอันตรายอื่นๆ (Miscellaneous Dangerous Substances): สารที่มีอันตรายอื่นๆ ที่ไม่ได้ระบุไว้ในประเภทข้างต้น เช่น แบตเตอรี่ลิเธียม

หน่วยงานกำกับดูแลและข้อกำหนดในประเทศไทย

สำหรับการนำเข้าและส่งออกสินค้าอันตรายผ่านประเทศไทย ผู้ประกอบการต้องปฏิบัติตามพระราชบัญญัติวัตถุอันตราย และระเบียบของหน่วยงานที่รับผิดชอบเฉพาะทาง การขออนุญาตหรือแจ้งครองครอบวัตถุอันตราย ต้องตรวจสอบเป็นรายกรณี ขึ้นอยู่กับชนิดและประเภทของสารเคมีนั้นๆ โดยมีหน่วยงานหลักที่เกี่ยวข้อง เช่น

• กรมโรงงานอุตสาหกรรม: ควบคุมวัตถุอันตรายทางอุตสาหกรรม และการแจ้งขึ้นทะเบียนสารเคมี
• กรมวิชาการเกษตร: ควบคุมวัตถุอันตรายทางการเกษตร เช่น ปุ๋ยเคมี หรือสารกำจัดศัตรูพืช
• สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.): ควบคุมวัตถุอันตรายที่ใช้ในบ้านเรือนหรือการสาธารณสุข
• กรมศุลกากร: ตรวจสอบเอกสารใบขนสินค้าและใบอนุญาตจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องก่อนการตรวจปล่อย

เอกสารสำคัญเบื้องต้นที่ควรเตรียมสำหรับสินค้าอันตราย

การเตรียมเอกสารที่ครบถ้วนและถูกต้องเป็นขั้นตอนสำคัญที่สุดในการขนส่งสินค้าอันตราย เพื่อป้องกันความล่าช้าและการกักกันสินค้า ณ ด่านศุลกากร เอกสารเบื้องต้นที่ควรจัดเตรียมไว้ประกอบด้วย

• Safety Data Sheet (SDS): เอกสารข้อมูลความปลอดภัยสารเคมีแบบ 16 หัวข้อ ซึ่งระบุองค์ประกอบ ความเป็นอันตราย และวิธีการรับมือเหตุฉุกเฉิน
• Dangerous Goods Declaration (DGD): เอกสารสำแดงการขนส่งสินค้าอันตรายสำหรับสายการบินหรือสายการเดินเรือ
• UN Packaging Certificate: ใบรับรองบรรจุภัณฑ์ที่ผ่านการทดสอบมาตรฐาน UN สำหรับใส่สินค้าอันตราย
• ใบอนุญาตนำเข้า/ส่งออก: เอกสารการรับรองจากหน่วยงานกำกับดูแลที่เกี่ยวข้อง (เช่น ใบแจ้งครองครอง วอ./อก. หรือใบอนุญาตเฉพาะกรณี)
• เอกสารการขนส่งทั่วไป: เช่น Commercial Invoice, Packing List, และ Bill of Lading (B/L) หรือ Air Waybill (AWB)

ขั้นตอนมาตรฐานในการดำเนินงานนำเข้าส่งออกสินค้าอันตราย

การบริหารจัดการสินค้าอันตรายมีลำดับขั้นตอนปฏิบัติงานเบื้องต้นดังนี้

1. ตรวจสอบจำพวกสินค้าและพิกัดอัตราอากร (HS Code)

จำแนกประเภทสินค้าว่าจัดอยู่ใน UN Class ใด และตรวจสอบข้อบังคับการควบคุมของหน่วยงานราชการไทยก่อนเริ่มทำสัญญาซื้อขาย

2. ตรวจสอบมาตรฐานบรรจุภัณฑ์และการติดฉลาก (UN Marking & Labelling)

จัดเตรียมภาชนะบรรจุภัณฑ์ที่ได้รับมาตรฐาน UN และติดป้ายเตือนอันตราย (Hazard Labels) พร้อมระบุ UN Number ให้ชัดเจนบนบรรจุภัณฑ์

3. ยื่นขอใบอนุญาตกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

ดำเนินการยื่นคำขออนุญาตผ่านระบบของหน่วยงานผู้ออกใบอนุญาต เช่น กรมโรงงานอุตสาหกรรม หรือระบบ National Single Window (NSW)

4. ประสานงานสายการบินหรือสายการเดินเรือ

ส่งเอกสาร SDS และ DGD เพื่อให้สายการขนส่งพิจารณาอนุมัติพื้นที่จัดเก็บ (Space Booking) บนยานพาหนะ

5. ผ่านพิธีการศุลกากรและการตรวจปล่อยสินค้า

ยื่นใบขนสินค้าพร้อมแนบเอกสารใบอนุญาตที่สมบูรณ์เพื่อให้เจ้าหน้าที่ศุลกากรทำการตรวจสอบและตรวจปล่อยตามกระบวนการ

ข้อควรระวังสำคัญสำหรับผู้ประกอบการ

เนื่องจากกฎหมายการขนส่งสินค้าอันตรายของแต่ละประเทศปลายทางอาจมีความแตกต่างกัน รวมถึงข้อกำหนดของแต่ละสายการบินและสายเรือที่มีความเข้มงวดไม่เท่ากัน ผู้ประกอบการควรศึกษารายละเอียดและข้อห้ามเฉพาะของประเทศปลายทางทุกครั้ง นอกจากนี้ การระบุข้อมูลใน SDS และบรรจุภัณฑ์ที่ไม่ตรงกับสินค้าจริง อาจส่งผลให้สินค้าถูกกักตรวจหรือถูกปฏิเสธการขนส่งได้

หากคุณต้องการคำปรึกษาด้านการจัดเตรียมเอกสารและขั้นตอนพิธีการศุลกากรสำหรับการนำเข้าส่งออกสินค้าอันตราย สามารถติดต่อสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมกับทีมงาน KTC Global Logistics ได้ที่ โทร 02-286-1967 หรือ LINE: @ktclogistics