อัปเดตล่าสุด: 10 พฤศจิกายน 2569
คำนวณน้ำหนักตามปริมาตรให้เป็นก่อนขอราคา จะรู้ล่วงหน้าว่าค่าขนส่งจะคิดจากน้ำหนักจริงหรือจากขนาดกล่อง บทความนี้สรุปสูตรทางอากาศ ทางด่วน (Express) และทางเรือ พร้อมตัวอย่างคำนวณและวิธีลดค่าขนส่ง
สรุปสั้นๆ ค่าขนส่งคิดจากอะไร
- ทางอากาศ: น้ำหนักตามปริมาตร = กว้าง × ยาว × สูง (ซม.) ÷ 6,000 แล้วคิดจากน้ำหนักจริงหรือน้ำหนักตามปริมาตร แล้วแต่ค่าใดสูงกว่า
- ส่งด่วนถึงที่อยู่ (Express): มักหารด้วย 5,000 กล่องเดียวกันจึงได้น้ำหนักคิดเงินสูงกว่าทางอากาศแบบปกติ
- ทางเรือแบบไม่เต็มตู้ (LCL): เทียบปริมาตรเป็นลูกบาศก์เมตร (CBM) กับน้ำหนักเป็นตัน (1,000 กก.) แล้วคิดค่าที่มากกว่า
- ทางเรือแบบเต็มตู้ (FCL): คิดราคาต่อตู้ ไม่ได้คิดตามน้ำหนักหรือปริมาตร แต่ต้องไม่เกินน้ำหนักบรรทุกของตู้
- ตัวหารและการปัดเศษขึ้นกับผู้ให้บริการ: ควรถามให้ชัดในใบเสนอราคาทุกครั้ง
ทำไมค่าขนส่งไม่ได้คิดจากน้ำหนักจริงอย่างเดียว?
พื้นที่ในเครื่องบินและในตู้คอนเทนเนอร์มีจำกัด สินค้าเบาแต่กล่องใหญ่ เช่น หมอน โคมไฟ หรือเฟอร์นิเจอร์ ใช้พื้นที่มากแต่น้ำหนักน้อย ผู้ขนส่งจึงแปลงขนาดกล่องเป็นน้ำหนัก เพื่อเทียบกับน้ำหนักจริง
- น้ำหนักจริง (Actual Weight หรือ Gross Weight): น้ำหนักที่ชั่งได้ รวมกล่อง วัสดุกันกระแทก และพาเลท
- น้ำหนักตามปริมาตร (Volumetric Weight หรือ Volume Weight): น้ำหนักที่คำนวณจากขนาดภายนอกของหีบห่อ
- น้ำหนักที่ใช้คิดเงิน (Chargeable Weight): ค่าที่สูงกว่าระหว่างสองค่าข้างต้น แล้วนำไปคูณกับอัตราค่าขนส่ง
สินค้าที่ทั้งหนักและกล่องเล็ก เช่น ชิ้นส่วนโลหะ จะคิดจากน้ำหนักจริง ส่วนสินค้าเบาแต่กล่องใหญ่ จะคิดจากน้ำหนักตามปริมาตร
คำนวณน้ำหนักตามปริมาตรทางอากาศอย่างไร?
กฎค่าระวางสินค้าทางอากาศของ IATA (TACT Rules) ที่สายการบินส่วนใหญ่ใช้ กำหนดว่าสินค้าที่มีปริมาตรเกิน 6,000 ลูกบาศก์เซนติเมตรต่อน้ำหนัก 1 กิโลกรัม ให้คิดเงินตามปริมาตร จึงได้สูตรดังนี้
น้ำหนักตามปริมาตร (กก.) = กว้าง × ยาว × สูง (ซม.) × จำนวนกล่อง ÷ 6,000
เทียบง่ายๆ คือ สินค้า 1 ลูกบาศก์เมตร ทางอากาศจะคิดเท่ากับประมาณ 166.67 กิโลกรัม ถ้าสินค้าจริงเบากว่านี้ต่อ 1 ลบ.ม. จะคิดเงินตามปริมาตร
วัดขนาดอย่างไรให้ถูก
- วัดขนาดภายนอกที่กว้าง ยาว และสูงที่สุด รวมส่วนที่ยื่นหรือโป่งออกมา
- ถ้าวางบนพาเลท ให้วัดรวมพาเลท และชั่งน้ำหนักรวมพาเลท
- ตามกฎ IATA เศษ 0.5 ซม. ขึ้นไปปัดขึ้นเป็นเซนติเมตรเต็ม เศษต่ำกว่า 0.5 ซม. ปัดลง
การปัดเศษน้ำหนัก
ตามกฎ IATA สำหรับหน่วยกิโลกรัม เศษเกินครึ่งกิโลกรัมปัดขึ้นเป็นกิโลกรัมเต็ม เศษไม่ถึงครึ่งปัดขึ้นเป็นครึ่งกิโลกรัม และเศษพอดี 0.5 ไม่ต้องปัด เช่น 41.2 กก. เป็น 41.5 กก. และ 41.7 กก. เป็น 42 กก. ผู้ให้บริการบางรายอาจมีวิธีปัดต่างออกไป
ตัวอย่างการคำนวณทางอากาศ (ตัวเลขสมมติ)
| สินค้า | น้ำหนักจริง | น้ำหนักตามปริมาตร | คิดเงินที่ |
|---|---|---|---|
| เสื้อผ้า 5 กล่อง กล่องละ 60 × 50 × 40 ซม. หนัก 12 กก. | 5 × 12 = 60 กก. | 60 × 50 × 40 × 5 ÷ 6,000 = 100 กก. | 100 กก. (ตามปริมาตร) |
| อะไหล่เครื่องจักร 2 กล่อง กล่องละ 40 × 30 × 30 ซม. หนัก 25 กก. | 2 × 25 = 50 กก. | 40 × 30 × 30 × 2 ÷ 6,000 = 12 กก. | 50 กก. (น้ำหนักจริง) |
ตัวอย่างแรกจ่ายค่าขนส่งเท่ากับสินค้าหนัก 100 กก. แม้ชั่งได้เพียง 60 กก. นอกจากนี้ทางอากาศมักมีค่าขนส่งขั้นต่ำ (Minimum Charge) ถ้าคำนวณแล้วต่ำกว่าขั้นต่ำ จะคิดตามขั้นต่ำ
ดูรายละเอียดบริการได้ที่ บริการขนส่งสินค้าทางอากาศระหว่างประเทศ
ส่งด่วน (Express) ใช้สูตรต่างจากทางอากาศอย่างไร?
บริการส่งด่วนถึงที่อยู่ผู้รับ (Door to Door) หลายราย มักใช้ตัวหาร 5,000 แทน 6,000 เช่น DHL Express ระบุสูตร กว้าง × ยาว × สูง ÷ 5,000 หรือเทียบเท่า 1 ลบ.ม. เท่ากับ 200 กก. ดูคำอธิบายของ DHL Express
ตัวหารยิ่งน้อย น้ำหนักตามปริมาตรยิ่งสูง ผู้ให้บริการบางรายหรือบางบริการอาจใช้ตัวหารอื่น จึงต้องเช็คกับผู้ให้บริการที่จะใช้จริง
ตัวอย่าง: กล่องเดียวกัน ต่างตัวหาร (ตัวเลขสมมติ)
เสื้อผ้า 5 กล่อง กล่องละ 60 × 50 × 40 ซม. น้ำหนักจริงรวม 60 กก.
- ทางอากาศ (÷ 6,000): 600,000 ÷ 6,000 = 100 กก.
- ส่งด่วน (÷ 5,000): 600,000 ÷ 5,000 = 120 กก.
สินค้าเบาแต่กล่องใหญ่จึงควรเทียบราคาทั้งสองแบบ ส่วนพัสดุเล็ก เอกสาร หรือตัวอย่างสินค้า ส่งด่วนมักสะดวกกว่าเพราะรวมการรับส่งถึงที่อยู่ อ่านเพิ่มที่ บริการส่งสินค้าทางเครื่องบินแบบ Door to Door
ส่งทางเรือ LCL คำนวณ CBM อย่างไร?
ทางเรือแบบไม่เต็มตู้ คิดค่าระวางตามหลักน้ำหนักหรือปริมาตร (Weight or Measurement: W/M) คือเทียบปริมาตรเป็นลูกบาศก์เมตร (CBM หรือ คิว) กับน้ำหนักเป็นเมตริกตัน แล้วเลือกค่าที่มากกว่า หน่วยที่ได้เรียกว่า Revenue Ton (RT)
1 RT = 1 ลบ.ม. หรือ 1,000 กก. แล้วแต่ค่าใดมากกว่า
วิธีคำนวณ CBM: กว้าง × ยาว × สูง (ซม.) × จำนวนกล่อง ÷ 1,000,000 ถ้าวัดเป็นเมตรอยู่แล้ว ให้คูณสามด้านแล้วคูณจำนวนกล่องได้เลย
ตัวอย่างการคำนวณ LCL (ตัวเลขสมมติ)
| สินค้า | ปริมาตรรวม | น้ำหนักรวม | คิดเงินที่ |
|---|---|---|---|
| ของแต่งบ้าน 8 กล่อง กล่องละ 80 × 60 × 50 ซม. หนัก 40 กก. | 0.24 × 8 = 1.92 ลบ.ม. | 320 กก. = 0.32 ตัน | 1.92 RT (ปริมาตร) |
| แม่พิมพ์โลหะ 3 ลัง ลังละ 100 × 80 × 70 ซม. หนัก 700 กก. | 0.56 × 3 = 1.68 ลบ.ม. | 2,100 กก. = 2.1 ตัน | 2.1 RT (น้ำหนัก) |
ค่าระวาง LCL มักคิดเป็นราคาต่อ RT และมีค่าขั้นต่ำ นอกจากค่าระวางยังมีค่าบริการที่สถานีบรรจุและแยกสินค้า (CFS) ทั้งต้นทางและปลายทาง ซึ่งหลายรายการคิดตาม RT เช่นกัน อ่านเพิ่มที่ FCL กับ LCL ต่างกันอย่างไร
ส่งทางเรือ FCL คิดค่าขนส่งอย่างไร?
แบบเต็มตู้คิดราคาต่อตู้ เช่น ตู้ 20 ฟุต หรือ 40 ฟุต ไม่ว่าจะบรรจุเต็มหรือไม่ ยิ่งบรรจุได้มาก ต้นทุนต่อชิ้นยิ่งต่ำ
สิ่งที่ต้องคำนวณคือ สินค้าบรรจุลงตู้ได้กี่ลูกบาศก์เมตร และน้ำหนักรวมไม่เกินน้ำหนักบรรทุกสูงสุดของตู้ รวมถึงข้อจำกัดน้ำหนักของรถหัวลากบนถนน ขนาดภายในและน้ำหนักบรรทุกของแต่ละตู้ดูได้ที่คู่มือขนาดตู้คอนเทนเนอร์
พื้นที่ใช้งานจริงในตู้มักน้อยกว่าปริมาตรภายใน เพราะกล่องและพาเลทวางได้ไม่พอดีทุกช่อง ควรวางแผนการจัดเรียงก่อนจอง
เทียบจุดคุ้มของแต่ละวิธีส่ง
ตัวหารบอกว่าสินค้า 1 ลบ.ม. ถูกนับเป็นน้ำหนักเท่าไร ถ้าสินค้าจริงหนักกว่าค่านี้ จะคิดจากน้ำหนักจริง ถ้าเบากว่า จะคิดจากปริมาตร
| วิธีส่ง | สูตรที่ใช้บ่อย | 1 ลบ.ม. เทียบเท่า |
|---|---|---|
| ทางอากาศ | ซม.³ ÷ 6,000 | ประมาณ 166.67 กก. |
| ส่งด่วน (Express) | ซม.³ ÷ 5,000 (ขึ้นกับผู้ให้บริการ) | 200 กก. |
| ทางเรือ LCL | ลบ.ม. เทียบกับตัน (W/M) | 1,000 กก. |
| ทางเรือ FCL | ราคาต่อตู้ | ไม่ใช้สูตรนี้ |
ตารางนี้ใช้ดูว่าสินค้าของคุณเป็นสินค้าเบาหรือหนักสำหรับแต่ละวิธีส่ง ส่วนการเลือกวิธีส่งจริงต้องดูราคาต่อหน่วย เวลาขนส่ง ค่าใช้จ่ายต้นทางและปลายทาง และความเร่งด่วนประกอบกัน
ลดน้ำหนักคิดเงินได้อย่างไร?
- เลือกกล่องให้พอดีกับสินค้า: ช่องว่างในกล่องคือพื้นที่ที่ต้องจ่ายเงิน ลดขนาดกล่องลงได้ไม่กี่เซนติเมตรก็ลดปริมาตรได้มาก
- ถอดประกอบหรือพับเก็บ: สินค้าที่ถอดขาหรือพับได้ เช่น โต๊ะ ชั้นวาง หรือโครงเหล็ก ควรแยกชิ้นก่อนบรรจุ
- รวมกล่องเล็กเป็นชุดเดียว: กล่องขนาดเท่ากันวางรวมบนพาเลทเดียว วัดและคิดเงินง่ายกว่า ลดความเสี่ยงกล่องหาย
- ระวังความสูงของพาเลท: พาเลทที่วางสูงไม่เท่ากัน หรือวางกล่องเกินขอบพาเลท จะถูกวัดจากจุดที่ยื่นออกมาที่สุด
- เลือกขนาดพาเลทให้เหมาะกับตู้หรือเครื่องบิน: ขนาดที่ใช้กันมากคือ 120 × 100 ซม. และ 120 × 80 ซม. ควรถามผู้ให้บริการก่อนว่าขนาดใดจัดวางได้คุ้มที่สุดในเส้นทางนั้น
- ใช้วัสดุกันกระแทกที่เบาแต่แข็งแรง: ลดน้ำหนักจริงโดยไม่ทำให้สินค้าเสียหาย
- ลังไม้และพาเลทไม้ต้องผ่านมาตรฐาน ISPM 15: หลายประเทศกำหนดให้วัสดุบรรจุภัณฑ์ไม้ต้องผ่านการอบหรือรมยาและมีตราประทับ ถ้าไม่ผ่านอาจถูกกักหรือส่งกลับ
ถ้าต้องการให้ช่วยบรรจุหรือตีลังให้เหมาะกับการขนส่ง ดูบริการแพ็คกิ้งและตีลังไม้
ต้องเตรียมข้อมูลอะไรเพื่อขอราคา?
- จำนวนกล่องหรือพาเลท และขนาดภายนอกของแต่ละชิ้น (กว้าง × ยาว × สูง)
- น้ำหนักรวมของแต่ละชิ้น รวมบรรจุภัณฑ์
- ชื่อสินค้า และรูปสินค้าหรือรูปหีบห่อ
- วางซ้อนกันได้หรือไม่ และมีสินค้าเปราะบางหรือสินค้าอันตรายหรือไม่ เช่น แบตเตอรี่ ของเหลว สารเคมี
- ต้นทาง ปลายทาง และวันที่สินค้าพร้อมส่ง
- เงื่อนไขการส่งมอบ เช่น FOB หรือ CIF ดูความหมายที่ Incoterms 2020
ข้อมูลขนาดและน้ำหนักควรตรงกับใบรายการบรรจุสินค้า (Packing List) ถ้าผู้ขนส่งวัดหรือชั่งจริงแล้วได้ค่าสูงกว่าที่แจ้ง จะคิดเงินตามค่าที่วัดได้จริง
คำถามที่พบบ่อย
น้ำหนักตามปริมาตรต้องคำนวณทีละกล่องหรือรวมทั้งชุด?
สินค้าทางอากาศโดยทั่วไปคิดรวมทั้งชุดที่ส่งในใบตราส่งเดียวกัน คือเทียบน้ำหนักจริงรวมกับน้ำหนักตามปริมาตรรวม ส่วนบริการส่งด่วนอาจมีวิธีคิดต่างไป ควรถามผู้ให้บริการก่อนส่ง
ทำไมใบแจ้งหนี้คิดน้ำหนักมากกว่าที่ชั่งเอง?
มักเกิดจากคิดตามปริมาตร การปัดเศษ หรือขนาดที่วัดจริงใหญ่กว่าที่แจ้ง เช่น กล่องโป่ง หรือวางบนพาเลทแล้วยื่นเกินขอบ
1 CBM ทางอากาศเท่ากับกี่กิโลกรัม?
ถ้าใช้ตัวหาร 6,000 ประมาณ 166.67 กก. ถ้าใช้ตัวหาร 5,000 เท่ากับ 200 กก.
สินค้าไม่ถึง 1 CBM ส่งทางเรือ LCL ได้ไหม?
ได้ แต่ผู้ให้บริการมักมีค่าขนส่งขั้นต่ำ สินค้าน้อยมากอาจเทียบแล้วส่งทางอากาศหรือส่งด่วนคุ้มกว่า
วัดขนาดเป็นนิ้วได้ไหม?
ได้ ทางอากาศตามกฎ IATA ใช้ ลูกบาศก์นิ้ว ÷ 366 เพื่อแปลงเป็นกิโลกรัม แต่เพื่อลดความสับสน ควรแจ้งขนาดเป็นเซนติเมตร
อยากรู้ว่าสินค้าของคุณคิดค่าขนส่งที่น้ำหนักเท่าไร?
ส่งขนาด น้ำหนัก และจำนวนหีบห่อให้ทีม KTC Global Logistics ช่วยคำนวณและเทียบวิธีส่งทางอากาศ ส่งด่วน และทางเรือ โทร 02-286-1967 หรือ LINE: @ktclogistics
